«Փրփրե հրաշք»՝ անվտանգ «փղի ատամի մածուկ»

Թեմա․ կատալիզ, գազի արտազատում

Կատալիզ

Պատկերացրու՝ քո դասընկերները պետք է դասարանում ինչ–որ աշխատանք անեն։ Եթե նրանք աշխատեն առանց օգնականի, գործը դանդաղ կգնա։ Բայց եթե մի լավ կազմակերպիչ (օրինակ՝ ուսուցիչը) օգնի, գործը շատ արագ կարվի։
Նույնը քիմիայում է․

• Որոշ նյութեր կատալիզատոր են․ նրանք արագացնում են ռեակցիան, բայց ինքնուրույն չեն ծախսվում։
• Կատալիզատորը նման է օգնականի, որ արագացնում է գործը, բայց վերջում ինքը մնում է նույն ձևի։

Գազի արտազատում

Երբ նյութերը խառնվում են ու սկսում փոխվել, երբեմն առաջանում է գազ։

• Դա կարող է լինել պղպջակների տեսքով (ինչպես գազավորված ջրի մեջ)։
• Օրինակ՝ եթե թթվային նյութին (քացախ) ավելացնես սոդա, պղպջակներ են առաջանում։ Դա արդեն գազի արտազատման փորձ է։

Նյութեր

• 3% ջրածնի պերօքսիդ (φαρմ) ~100 մլ
• Չոր խմորիչ + տաք ջուր (ակտիվացնելու)
• Օճառ/շամպուն, բարձր բաժակ/ գլան
• Ըստ ցանկության՝ սննդային ներկ

Քայլեր

1. Գլանում խառնիր պերօքսիդը + մի քիչ օճառ + ներկ։
2. Առանձին ակտիվացրու խմորիչը գոլ ջրում (2 ր.)։
3. Ավելացրու խմորիչը գլանի մեջ և հետ քաշվիր՝ սկսվում է արագ փրփրում։

Բացատրություն
Խմորիչի կատալազ ֆերմենտը արագացնում է H₂O₂ → H₂O + O₂ քայքայումը, արտադրած O₂-ը «կախվում» է օճառի փրփուրների մեջ։

Ամփոփում՝

Թեմա

Մարմին և նյութ

Նյութի հատկությունները և տարբերակները

Փորձի անվանում

Թռչող թեյ

Փորձի համար անրաժեշտ իրերն են

․ Թեյ ․ Կրակայրիչ ․ Աման

Ընթացք ՝

Առաջին քայլին Ամանի մեջ դնում ենք անձեռոքից որպիսի լինի կոկիկ։Երկրորդ քայլով թեյի վերևի մասը կտրում ենք և միջից հանում ենք թուրմը։Այնուհետև թուղտը դնում ենք դեպի վերև և կրակայրիչով վառում։