91. Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:

Օրինակ՝

մայրություն – մայր + ություն

անամոթ – ան + ամոթ:

Ամպոտ, քարոտ, օդային, անշնորհք, դժգոհ, հեռավոր, բարություն, գրավոր, անորոշ, տհաճ:

Ամպոտ-ամպ+ոտ

Քարոտ-քար+ոտ

Օդային-օդ+ային

Անշնորհք-ան+շնորհք

Դժգոհ-դժ-գոհ

Հեռավոր-հեռու+ավոր

Բարություն-բարի-ություն

Գրավոր-գիր+ավոր

Անորոշ-ան+որոշ

Տհաճ-տ+հաճ

92. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի´ր և բաղադրյալ բառեր կազմի´ր (քանիսը կստացվի):

Ա.Թութ, կարմիր, փուշ, ոսկի, տուն, գույն, կաթ(ն), խորհուրդ: 

Բ.Ան-, -յա, -ենի, -ոտ, -արան, -ավուն, -եղեն, -ավոր:

Թթենի,կարմրավուն,ոսկեղեն,գույնավոր,փշոտ,խորհրդավոր։

93. Նախորդ վարժության Ա և Բ խմբերի տարբերությունը բացատրի´ր : Ինչպ՞ես կանվանես Բ խմբի մասնիկները:

Բ խումբ-ածանցներ։

94. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր:

Ա. Գետ, կանչ, լույս (լուս), գիր (գր), սիրտ (սրտ), միտ:

Բ. Ան-, -ավոր, -ել, -ակ, -֊ք, -ոտ:

Գետակ,կանաչոտ,լուսավոր,գրել,անսիրտ,միտք։

95. Բ խմբի մասնիկները (վարժ. հ. 92 և 94) ածանցներ են: Փորձի՛ր բացատրել, թե ի՞նչ է ածանցը: 

Ածանցները բառերին լրացուցիչ իմաստ տվող և նոր բառեր կազմող բաղադրիչներ են։

86. Տրված բառերի րնդհանուր մասերը գտի՛ր, դրանցուղիղ ձևերը գրի´ր և տրված բառերը  բացատրի´ր:

Օրինակ՝ 

բարեսիրտ, բարեկամ, բարեսեր, բարետես: – Բարի:

Բարեսիրտ – բարի սիրտ ունեցող:

Բարեկամ – բարին կամեցող:

Բարեսեր – բարին (բարի բան) սիրող:

Բարետես – բարի (գեղեցիկ) տեսք ունեցող:

ա) Կտցաձև, կտցահարել, կտցաչափ:

Կտցաձև-կտցահարել, կտուց

բ) Ուղղագրություն, ուղղագիծ, ուղղամիտ, ուղղություն:

Ուղղագրություն-ցուցադրել ճիշտը

գ) Ուղեկից, ուղևոր, ուղեմոլոր, ուղևորվել:

ուղեկից-ուղևոր

87. Պարզի´ր, թե Ա և Բ բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված: Այդ բառախմբերը լրացրո´ւ:

Ա. Ջրառատ, ջրային, ջրկիր, ջրվեժ, հողագործ, հողեղեն, հողոտ, անհող, ….:Այս բառերը կոչվում են երկվանկանի բառեր

Բ. Ջուր, հող, ….:Իսկ այս բառերը մի մասնիկ են կազմում։

88. Արմատ բառի քեզ հայտնի իմաստը (կամ իմաստները) գրի´ր: Փորձի´ր բացատրել, թե իեչո՞ւ Է անաստղ, աստղային, աստղիկ, աստղոտ բառերի աստղ մասը համարվում արմատ:

Արմատ դա նշանակում է որ մի բառին կպցնելով ուրիշ բառեր դա կստացվի բառիմաստ։Օրինակ՝ լուս լուսացույց բաի արմաը լույսն է,քանի որ այդ բառերից են կազմվել լուսացույց բառը։Լույս-ցույց=ա արմատը միացրեց և ստացանք լույսացույց։

89. Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր: Արմատներն ինչո՞վ են միանում:
Մարդամոտ, լուսամուտ, ծնողասեր, գորգագործ, փառատոն:

մարդամոտ-մարդ և մոտ իսկ այս բառերի իրար է միացնում ա տառը։

Լուսամուտ-լուս և մուտ իսկ այս բառերի իրար է միացնում ա տառը։

ծնողասեր-ծնող և սեր իսկ այս բառերի իրար է միացնում ա տառը։

գորգագործ-գորգ և գործ իսկ այս բառերի իրար է միացնում ա տառը։

փառատոն-փառ և տոն իսկ այս բառերի իրար է միացնում ա տառը։

90. Տրված արմատներով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:

Սառն (սառ), միտ (մտ), մուր (մր):

սառցարան,մտրակ,մրոցի։

Հայոց պատմական հայրենիքի մի հատվածում է Հայաստանի Հանրապետությունը։ Հայաստանի Հանրապետությունը կրճատ անվանում են Հայաստան։ Հայաստանի Հանրապետությունը զբաղեցնում է Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան բարձրադիր մասը։

Այստեղ նույնպես, ինչպես Հայկական լեռնաշխարհի մյուս հատվածներում, շատ են բարձր լեռները և արագահոս լեռնային գետերը։ Երկնքից կախված չորս հսկա զանգերի է նման քառագագաթ Արագածը` Հայաստանի Հանրապետության ամենաբարձր լեռը (4090 մ)։ Արագածի լանջերը, դեպի հարավ իջնելով, աստիճանաբար ձուլվում են Արարատյան դաշտին։

Չորս հսկա զանգերի է նման քառագագաթ Արագածը: Հյուսիսային և հյուսիսարևելյան կողմերից հանրապետությունը պարուրված է Վիրահայոց, Փամբակի և Սևանի լեռների երկարաձիգ շարքերով, իսկ հարավում վեր են խոյանում Զանգեզուրի լեռները։ Դրանց միջև հոսում են Հրազդան, Որոտան, Դեբեդ և այլ մեծ ու փոքր գետեր։ Հայաստանի ընդերքը հարուստ է օգտակար հանածոներով։ Դեռ անհիշելի ժամանակներից Հայկական լեռնաշխարհի տարբեր մասերում զբաղվել են մետաղաձուլությամբ։ Գիտնականներից շատերը համարում են, որ Հայաստանում են առաջին անգամ ձուլել բրոնզ և երկաթ։ Հատկապես նշանավոր են Երևանի տարածքի Շենգավիթ և Արմավիրից ոչ հեռու գտնվող Մեծամոր հնավայրերում հայտնաբերված ձուլարանները, որտեղ շուրջ 5000 տարի առաջ զբաղվել են բրոնզի, ոսկու, հետագայում` երկաթի ձուլմամբ։ Այժմ Հայաստանում շահագործվում են պղնձի, ոսկու, մոլիբդենի և այլ մետաղների մի քանի հանքավայրեր։ Մեր երկիրը հարուստ է նաև շինանյութերով։ Արժեքավոր են բազմերանգ տուֆի, բազալտի, գրանիտի, մարմարի հանքավայրերը։ Տուֆակերտ են Հայաստանի բնակավայրերի, այդ թվում` Երևանի բազմաթիվ շինություններ։ Հենց այդ պատճառով էլ Երևանն անվանում են վարդագույն քաղաք։ Մեր ազգային հարստություններից են հանքային ջրերի մեծ պաշարները։ Դրանք հայտնի են ոչ միայն Հայաստանում, այլև նրա սահմաններից դուրս. Ջերմուկի, Բջնիի, Դիլիջանի, Արզնու առողջարար հանքային ջրերը արտահանվում են շատ երկրներ։ Հայաստանը բոլոր հայերի հայրենիքն է։

Ինչպես գիտենք, Հայաստանում, հայերից բացի, ապրում են նաև այլազգիներ` եզդիներ, ասորիներ, ռուսներ, հույներ և այլք։ Հայաստանի բնակչության շուրջ մեկ երրորդը բնակվում է մայրաքաղաք Երևանում։ Իր մեծությամբ հանրապետության երկրորդ քաղաքը Գյումրին է: Այն Հայաստանի հին քաղաքներից է, որտեղ պահպանվել են պատմաճարտարապետական արժեք ունեցող բազմաթիվ կառույցներ: Գյումրին նշանավոր է իր յուրօրինակ հումորով։ Փամբակ գետի անտառապատ հովտում է մեծությամբ հանրապետության երրորդ քաղաքը` Լոռու մարզկենտրոն Վանաձորը: Հայաստանը հարուստ է բնական պաշարներով, որակյալ աշխատուժով, որոնք տնտեսական զարգացման համար խիստ կարևոր են։

Յուրաքանչյուր հայ մարդու համար նվիրական գործ պետք է դառնա հայրենիքը շենացնելը։

1. Հաշվեք  20 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=20×20=400սմ² Sլ=20×6=120սմ² V=20x20x20= 8000սմ³

2․ Հաշվեք  11 սմ կող ունեցող մակերևույթի մակերեսը։

V=11x11x11= 1111սմ³

3․ Հաշվեք  50 դմ կող ունեցող մակերևույթի մակերեսը։

V=25x25x25=15․625 սմ³

1. Հաշվեք  13 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=13×13=169դմ² Sլ=13×6=78դմ² V=13x13x13=2 197դմ³

1. Բառասկզբում լսվող օ հնչյունը գրվում է օ տառով. օրինակ՝ օդ, օղ, օձ, օրհնել, օծել, օգնել:

Բացառություն՝  ով (ՕՎ), ովքեր (ՕՎՔԷՐ), ովևէ (ՕՎԷՎԷ), ովևիցե (ՕՎԷՎԻՑԷ):

2. Բառամիջում լսվող օ հնչյունը օ տառով է գրվում, եթե կա օ-ով սկսվող արմատ.

Օրինակ`

   օդ– անօդ, հօդս  ցնդել

 օր – կեսօր, միջօրե, տասնօրյակ, երկարօրյա, նորօրյա

 օրեն- տնօրեն, ապօրինի, անօրեն, հակաօրինական

 օծ – ոսկեզօծ, արծաթազօծ, արևազօծ

 օգնել – կօգնի, չօգնել, շտապօգնություն    օգուտ – անօգուտ, հանրօգուտ

3. Մնացած դեպքերում բառամիջում և դարավերջում օ հնչյունը գրվում է ո տառով:

Օրինակ՝ երեկո (ՅԷՐԷԿՕ),  բոլոր (ԲՕԼՕՐ):

4. Բառասկզբում լսվող ՎՕ-ն գրվում է ո, օրինակ՝ որոնել, ոտք, որդի, որոշել, ոհմակ:

Բացառություն՝ մի քանի օտար բառերի սկզբում լսվող ՎՕ-ն գրվում է վո:

 Օրինակ՝ վոլտ, վոլեյբոլ, վոկալ, վոլֆրամ, Վոլգա, Վոլտեր, Վոլֆգանգ և այլն:

Բայց՝ Ոդիսևս, Որմիզդուխտ:

Բաց թողած տեղերում լրացնել Օ կամ Ո: Աշխատանքդ ստուգի´ր ուղղագրական բառարանով:

ա/ ականջօղ, ամենօրյա, այդ.օրինակ, այսօր, անդորրություն, անոթ, անողնաշար, անօղոք, անօրակ, անօգտակար, ապօրինի, բարձրորակ, բարօրություն, գիշերուզօր, դեղնազօծ, երկարօրյա, եղբոր որդի, հնօրյա, քնքշորեն, ոթոց, օրըստօրե, օրոցք:

բ/ ամանոր, ամենաորակյալ, անօդ, անորսալի, անոթևան, առօրեական, արագօտն, արծաթազօծ, արջաորս, բնօրրան, գանգոսկր, գիշերօթիկ, երկորյակ, ընդօրինակել, թռչնորս, լացուկօծ, յուրօրինակ, վատորակ:

գ/ անօրինակ, արևազօծ, բարորակ, եռօրյա, հնաոճ, հնգօրյակ, հոտնկայս, հրանօթ, ճռվողյուն, մեղմօրեն, մեղմօրոր, միջորե, նմանօրինակ, նորաոճ, շորորալ, օղորկ, ոսկեզօծ, ով,որբանոց, չօգնել, պնդօղակ, սևորակ:

դ/ ամանորյա, աօգուտ, խաղաղօվկիանոսյան, կեսօր, հակաօդային, հատօրյակ, հօգուտ, հօդս ցնդել, նախորոք, ոսկեօղ,ոտանավոր, չարօրակ, չօգտվել, պարզօրոշ, վաղորդայն, քեռորդի, օդապարիկ,ոթյակ:

ե/ անօրեն, առորյա, բացօթյա, օրուգիշեր, կիրակնորյա, կրկնօրինակ, հանապազօրյա, հանրօգուտ, հոգս, միջօրեական, հանապազօրդ,  միօրինակ, նախորե, չօգտագործել, սառնօրակ, վառօդ, տարորոշել, տնօրեն, փղոսկր, օդանավ, օրրան:

Արեգա Հովհանիսյան

Վիկտորյա Սահակյան

Աիդա Բաղիրյան

Փյունիկ Առաքել

Նարե Մկրտչյան

Ողջույն,այսօր ես ձեզ կներկայացնեմ, թե ինչպես ենք ես ու մայրիկս թթուդրիկ անելու։Դե ինչ գնացինք։Նախ կներկայացնեմ թե ինչ է հարկավոր թթուդրիկի համար։

Անրաժեշտ իրեր-Աղ,պղպեղ,կաղամբ,ծաղկակաղամբ,վարունգ,կիսախակ լոլիկ,կանաչի,գազար, և բազուկ։

Իսկ հիմա ներկայացնեմ ընթացքը։

նախ լավ լվանում ենք բանգարեղները։Նաև լվանում ենք թթվի տակառը և կափարիչը։

Sք=12×12=144սմ² Sլ=144×6=864սմ² V=12x12x12= 1728սմ³

Առաջադրանքներ

1. Հաշվեք  12 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=12×12=144սմ² Sլ=144×6=864սմ² V=12x12x12= 1728սմ³

1. Հաշվեք  14 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=14×14=196դմ² Sլ=196×6=1176դմ² V=14x14x14=2744դմ³

1. Հաշվեք  16 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=16×16=256դմ² Sլ=256×6=1536դմ² V=16x16x16=4096դմ³

1. Հաշվեք  18 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը: 

Sք=18×18=324սմ² Sլ=18×6=864սմ² V=18x18×18=5 832սմ³

1. Հաշվեք  27 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը:  

Sք=27×27=729սմ² Sլ=27×6=162սմ² V=27x27×27=19 683սմ³

1. Հաշվեք  26 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը:  

Sք=26×26=676սմ² Sլ=26×6=156սմ² V=26x26×26=17.576սմ³

1. Հաշվեք  13 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը:  

Sք=13×13=169սմ² Sլ=13×6=78սմ² V=13x13×13=2197սմ³

1. Հաշվեք  23մ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը:  

Sք=23×23=529մ² Sլ=23×6=138մ² V=23x23×23=12.167մ³

1. Հաշվեք  28սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը:  

Sք=28×28=784սմ² Sլ=28×6=168սմ² V=28x28×28=21․952սմ³

1. Հաշվեք  25մ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը:

Sք=25×25=625մ² Sլ=25×6=150մ² V=25x25×2=15.625մ³

1. Հաշվեք  19 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=19×19=361սմ² Sլ=19×6=114սմ² V=19x19×19=6859սմ³

1. Հաշվեք  15 մմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=15×15=225մմ² Sլ=15×6=90մմ² V=15x15x15=3 375մմ³

1. Հաշվեք  4 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=4×4=16դմ² Sլ=4×6=24դմ² V=4x4x4=64դմ³

1. Հաշվեք  21 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=21×21=441սմ² Sլ=21×6=126սմ² V=21x21x21=9 261սմ³

1. Հաշվեք  11 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=11×11=101դմ² Sլ=11×6=66դմ² V=11x11x11=1111դմ³

1. Հաշվեք  14 մմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=14×14=196մմ² Sլ=14×6=84մմ² V=14x14x14=2 744մմ³

1. Հաշվեք  31 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=31×31=961սմ² Sլ=31×6=186սմ² V=31x31x31=29 791սմ³

1. Հաշվեք  1 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=1×1=1դմ² Sլ=1×6=6դմ² V=1x1x1=1դմ³

1. Հաշվեք  9 մմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=9×9=81մմ² Sլ=9×6=54մմ² V=9x9x9=729մմ³

1. Գործնական աշխատանք․Պատրաստեք խորանար, հաշվեք այդ խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=5×5=25սմ² Sլ=5×5=25սմ² V=5x5x5=125սմ³

Մեդիաուրբաթ․ուրբաթ համերգ

Մայրենի․ուսումնական աշուն նախագիծ

Հոկտեմբերյան ֆլեշմոբ մայրենի

Մայրենի

Համո Սարյան Անտառում

Անտառում

Լեզվական աշխատանք