244 Կատարի՛ր գործոզությունները։

ա)1․ 15օր 20 ժ-2օր 18 ժ բ) 12 կգ 250 գ-6 կգ 50 գ

18 ժ 18 ր-2 ժ 18 ր 26 տ 20կգ-8 տ 20 կգ

27 ր 55 վ – 7 ր 45 վ 18 տ 8 ց -6 տ 2 ց

1 15-2=13 2 20-18=2 1 12-6=6 2 250-50=200

1 18-2=16 2 18-18=0 1 26-8=18 20-20=0

1 27-7=20 2 55-45=10 118-6=12 2 8-6=2

գ) 22 կմ 45 մ-6 կմ 35 մ

36 մ 9 դմ-6 մ 8 դմ

18մ 9 դմ -6մ 8 դմ

1 22-6=16 2 45-35=10

1 36-6=30 2 9-8=1

1 18-6=12 2 9-8=1

Գետ է կոչվում քաղցրահամ ջրի բնական հոսքը, որը հոսում է դեպի լիճ, ծով կամ օվկիանոս։ Որոշ դեպքերում գետը կարող է անցնել հողի մեջ կամ չորանալ, մինչև այլ ջրային օբյեկտի հասնելը։

Գետի սկսման վայրը կոչվում է ակունք, գետերը սկիզբ են առնում ՝ լճերից, սառցադաշտերից, կամ ստորգետնյա ջրերից ։

Այն հատվածը ,որտեղ թափվում է գետը կամավարտվում կոչվում է ՝ գետաբերան։

Գետը իր բոլոր վտակներով և առվակներով կոչվում է ՝ գետային ավազան ։

Գետը ունի նաև հուն, այն ճանապարհն է ,որտեղով որ հոսում է։

Երկրի մակերևույթի վրա թափվող մթնոլորտային տեղումների մի մասը ներծծվում է, մի մասը գոլորշանում, իսկ մնացածը սկսում է հոսել փոքր առվակների տեսքով, որոնք, միանալով իրար, կազմում են գետակներ և գետեր:
Գետը ջրային համակարգ է, որն ունի իր առանձին մասերը: Գետերը, լճերը, աղբյուրները համարվում են ցամաքային ջրեր:
Երկրի մակերևույթի այն ձգված գոգավորությունր, որի ցածրադիր մասով հոսում է գետը, կոչվում է գետահովիտ, իսկ գետահովտի ամենացածր մասը՝ հուն: Այն տեղը, որտեղից սկիզբ է առնում գետը, կոչվում է ակունք: Ակունք կարող են լինել աղբյուրը, լիճը: Օրինակ՝ Սևանա լիճը Հրազդան գետի ակունքն է:
Լճերը քաղցրահամ ջրի բնական ամբարներն են: Հայաստանի ամենամեծ լիճը Սևանն է: Այն աշխարհի ամենաքաղցրահամ և ամենաբարձրադիր լճերից է: Սևանա լճից սկիզբ են առնում Հրազդան գետը, իսկ նրա մեջ են թափվում 28 գետ ու գետակներ: Սևանը հռչակված է իր իշխան ձկով:
Այն տեղը, որտեղ գետը թափվում է մեկ ուրիշ գետի, լճի, ծովի մեջ, կոչվում է գետաբերան: Օրինակ՝ Հրազդանի գետաբերանն Արաքս գետն է:
Գլխավոր կամ մայր գետին աջից ու ձախից միացող գետերր, գետակներր, առվակներր կոչվում են վտակներ:
Գետերր լինում են լեռնային և հարթավայրային:
Լեռնային գետերին բնորոշ են նաև սահանքները և ջրվեժները, որոնք նույնպես առաջանում են ջրի քայքայիչ աշխատանքի հետևանքով:
Սահանքները գետի հունի ծանծաղ, քարքարոտ տեղամասերն են, որոնք վտանգավոր են նավարկության համար:
Ջրվեժները գետի հունի խզված, աստիճանակերպ տեղամասերն են, որտեղից ջուրը գահավիժում է ներքև: Աշխարհի ամենաբարձր ջրվեժը՝ Անխելը, ունի 1054 մ բարձրություն և գտնվում է Հարավային Ամերիկայում: Մեր երկրում հայտնի ջրվեժներից են Ջերմուկը (60 մ), Շաքին (18 մ):
Գետերի սնումը: Գետերի սնման հիմնական աղբյուրներն են անձրևաջրերը, ձյան և սառցադաշտերի հալոցքային ջրերը, ստորերկրյա ջրերը: Անձրևաջրերով սնվող գետերից հայտնի են Ամազոնը, Կոնգոն: Ձնհալքային սնում ունեն Օբը, Ենիսեյը: Սառցադաշտերի հալոցքային ջրերից են սնվում բարձր լեռնային գետերը Ամուդարյա, Սիրդարյա: Ստորերկրյա սնմամբ գետերը
հիմնականում գտնվում են հրաբխային շրջաններում և համեմատաբար փոքր են:
Տիպիկ ստորերկրյա սնմամբ գետ է Սև ջուրը`Հայաստանում:
Ամեն տարի նույն սեզոնին, որոշակի ժամանակով, գետի ջրի մակարդակի բարձրացումը կոչվում է հորդացում: Օրինակ` Հայաստանում գետերը հորդանում են գարնանը:
Գետի ջրի մակարդակի հանկարծակի, կարճատև բարձրացումր` տեղատարափ անձրևներից կամ ինտենսիվ ձնհալքից, կոչվում է վարարում:
Չորային շրջաններում, շատ հաճախ, վարարման հետևանքով գետի ջրի մեջ ավելանում է կոշտ նյութի քանակը, և առաջանում է սելավ: Վարարումներ և սելավներ շատ են դիտվում նաև Հայաստանում` պատճառելով մեծ վնասներ:
Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Ի՞նչ է գետը:

Այն սկսում է փոքր առվակների տեսքով, որոնք, միանալով իրար, կազմում են գետակներ և գետեր:
2. Ի՞նչ մասերից է բաղկացած գետային համակարգը:

Գետային համակարգը բաղկացած է ակունքից, հունից, գետահովիտից և գետաբերան:
3. Գետերի սնման ի՞նչ աղբյուրներ գիտեք: Բերեք օրինակներ:

Անձրևը, ձյունը, ձնհալը, ստորգետնյա առվակները:
4. Ի՞նչ տարբերություն կա հորդացման և վարարման միջև:

Գետերի ջրի մակարդակի բարձրացումը ամեն տարի նույն սեզոնին կոչվում է հորդացում: 

Տեսանյությ տեսեք այստեղ։

1. What is Mr.Johnsan doing? Mr. Johnsan is reading a red book.
2. Is Mrs .Johnson watching TV ? No she is speaking by telephone.
3. Where are children sitting? They are sitting on the floor.
4. What are the children doing? They are watching TV.
5. Is their grandmother reading or watching TV? She is watcing TV.

1. Նշիր այն բառը, որն հոմանիշ է փակագծերում տրված դարձվածքին.
   ա. մարզվել, զինվել, սպառնալ, տրորել (սուր ճոճել)
   բ. սսկվել, հագենալ, բավարավել, չարախոսել (բերանը ջուր առնել)
   գ. խրատել, մտապահել, նշանել, ականջին օղ դնել, (ականջին օղ անել)
   դ. վերացնել, սիրաշահել, վրդովվել, հագենալ, (սիրտը առնել)
   ե. եռանդագին, մոլեգնած, մարած, շիկացած, (կրակ կտրած)
   զ. անտեսել, պաշարել, կուտակել, հանգցնել, (ականջի ետևը գցել)

2.Բառաշարքում ընդգծիր պարզ բառերը:

Կարգ, կատակ, անտեր, կապիկ, վազք, գարուն, տկար, կարիճ, քերիչ, գերան, բարձ, շարան, դիրք, պատճառ, արդուկ, շահույթ, հրաման, հատիկ, հյութ, հնչյուն,  կաղնուտ, ականջ, օրորոց, մրջյուն:

3. Բառաշարքում ընդգծիր անհոդակապ բառերը, ինքդ լրացրու շարքը ևս 5 բառով:

1. Ծանրակշիռ, բազմերանգ, կեսբերան, խաղակես, մարգարտաշար, նախօրոք, սեպագիր,  ընդառաջ, ջրամբար, նկարագիր, աներորդի, մարդամոտ, մայրցամաք, ոսպապուր;

երփներանգ, զբոսայգի, զրուցընկեր, հայազգի, քաջառողջ:

4.Բառաշարքում առանձնացրու հոմանիշ բայերի 6 զույգ: 
Սփրթնել, ծաղրել, սարսափել, աղաչել, գունատվել, սաստկանալ, հեգնել, ուժեղանալ, իշխել, ահաբեկվել, աղերսել, տիրել:

Սփրթնել-գունատվել

ծաղրել-հեգնել

սարսափել-ահաբեկվել

աղաչել-աղերսել

սաստկանալ-ուժեղանալ

իշխել-տիրել

5.Բառաշարքում առանձնացրու հոմանիշ ածականների 6 զույգ:
Լուռումունջ, ազնիվ, մեծամիտ, չնաշխարհիկ, լռելյայն, քաջ, սրտացավ, անկեղծ, չքնաղ, գոռոզ, խիզախ, գթասիրտ:

լուռումունջ-լռելյայն

ազնիվ-անկեղծ

մեծամիտ-գոռոզ

ճնաշխարհիկ – չքնաղ

քաջ-խիզախ

սրտացավ-գթասիրտ

Совёнок Филя ждал гостей. Весь день он готовил угощения и накрывал на стол. В назначенный час стали собираться гости. Они вручали Филе скромные подарки, потом начинали тихо беседовать и посматривать на пирог с вареньем. Все ждали поросёнка.

Скоро пять часов, а поросёнка ещё нет, — беспокоился совёнок. Наконец послышались длинные звонки в дверь. Это пришёл поросёнок. Он весь был измазан в грязи. Позади него стоял соловей.

Певчую птицу привёл, — радостно сказал поросёнок. — Он нам песни будет петь. Поросёнок прошёл в комнату и стал со всеми шумно и долго здороваться. Он чуть не опрокинул чашку.

Потом поросёнок плюхнулся на стул, развалился и начал что-то громко рассказывать. Едва не свалил на стол блюдо с пирогами. И чуть не измазался в варенье.

Когда же будем пить чай? — спросил поросёнок. Филя ничего не ответил. Он подумал, что поросёнок ведёт себя неправильно. Но как ему это объяснить?

Словарь

назначить — նշանակել

опрокинуть -շուռ տալ

скромный — համեստ

1.Вопросы 

1. Кого ждал Совёнок?

2. Что вручали гости Совёнку?
3. Кого привёл опаздавший поросёнок?
4. Как вёл себя поросёнок?
5. Объясните Поросёнку, как нужно вести себя в гостях.

2.Впишите нужные слова из текста.
Совёнок Филя ждал … . Он накрывал на … .
Совёнок вручали Филе … . Все ждали … .
Послышались длинные … в дверь. Это пришёл … .
Позади него стоял … .

3.Впишите нужные слова

Маленький … , … , … .
Собака любит … , … , … .
Наш класс … , … , … .

Телевизор … , … , … .
Бабушка … , … , … .

Маленький стул ,  мяч, брат .
Собака любит мясо , кость , воду .
Наш класс классный, большой , дружелюбный .
Телевизор цветной , маленький , плоский .
Бабушка добрая , красивая , умная .

4.Запишите в два столбика слова, отвечающие на вопросы КТО? и ЧТО? Выберите 5 слов и составьте предложения.

Человек, дом, город, мама, дерево, машина, щенок, кит, кузнечик, доктор, стол, люстра, шофёр, книга

Ու գընաց Օհան՝ բոլոր-բովանդակ

Սասունը բերավ, քաշեց թըրի տակ
Մենակ Դավիթը, ինչ արին-չարին,
Մոտ չեկավ դուշման Մելիքի թըրին։

***

Հե՜յ, ո՞ւր ես, Դավի՜թ, հայոց պահապան,
Քարը պատըռվի— դո՛ւրս արի մեյդան։/թմբուկի հարվածներ, սովորողների դոփյուններ/

***

— Ով քընած եք՝ արթուն կացե՜ք,
Ով արթուն եք՝ ելե՜ք, կեցե՜ք,
Ով կեցել եք՝ զենք կապեցե՜ք,
Զենք եք կապել՝ ձի թամբեցե՜ք,
Ձի եք թամբել՝ ելե՜ք, հեծե՜ք,
Հետո չասեք՝ թե մենք քընած —
Դավիթ գող-գող եկավ, գընաց…

232 ա)Գնացքը երկու օրում անցավ 1255 կմ ճանապարհ։Երկրորդ օրն այն անցավ 25 կմ-ով պակաս ճանապարհ,քան անցել էր առաջին օրը։Որքա՞ն ճանապարհ է անցել գնացքը երկրորդ օրը։

Լուծում

1. 1255+25=1280
2. 1230:2=640
3. 640-25=615

Պատասխան 615

227 Հաշի՛ր արտահայտության արժեքը։

ա) 99.(909-555)+7890:(3218-3188)+78.90

1. 909-555=354
2. 3218-3188=30
3. 99×354=35046
4. 7890:30=263
5. 78×90=7020
6. 263+354=1607
7. 35046+9650=44696

226 Հանումով ստուգի՛ր՝ ճիշտ է արդյոք կատարվել գումարումը։

ա) 9999+55=10054 ճիշտ է

25+7897=7922 ճիշտ է

100054-55=9999

7922-7897=25

225 Կատարի՛ր գումարումը և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով։

ա) 585+585

82844+7258

585+585=2610 ստ. 2610-585=585

82844+7258=18102 ստ․18102-7258=