October 30

Հայաստանի Հանրապետություն

Հայոց պատմական հայրենիքի մի հատվածում է Հայաստանի Հանրապետությունը։ Հայաստանի Հանրապետությունը կրճատ անվանում են Հայաստան։ Հայաստանի Հանրապետությունը զբաղեցնում է Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան բարձրադիր մասը։

Այստեղ նույնպես, ինչպես Հայկական լեռնաշխարհի մյուս հատվածներում, շատ են բարձր լեռները և արագահոս լեռնային գետերը։ Երկնքից կախված չորս հսկա զանգերի է նման քառագագաթ Արագածը` Հայաստանի Հանրապետության ամենաբարձր լեռը (4090 մ)։ Արագածի լանջերը, դեպի հարավ իջնելով, աստիճանաբար ձուլվում են Արարատյան դաշտին։

Չորս հսկա զանգերի է նման քառագագաթ Արագածը: Հյուսիսային և հյուսիսարևելյան կողմերից հանրապետությունը պարուրված է Վիրահայոց, Փամբակի և Սևանի լեռների երկարաձիգ շարքերով, իսկ հարավում վեր են խոյանում Զանգեզուրի լեռները։ Դրանց միջև հոսում են Հրազդան, Որոտան, Դեբեդ և այլ մեծ ու փոքր գետեր։ Հայաստանի ընդերքը հարուստ է օգտակար հանածոներով։ Դեռ անհիշելի ժամանակներից Հայկական լեռնաշխարհի տարբեր մասերում զբաղվել են մետաղաձուլությամբ։ Գիտնականներից շատերը համարում են, որ Հայաստանում են առաջին անգամ ձուլել բրոնզ և երկաթ։ Հատկապես նշանավոր են Երևանի տարածքի Շենգավիթ և Արմավիրից ոչ հեռու գտնվող Մեծամոր հնավայրերում հայտնաբերված ձուլարանները, որտեղ շուրջ 5000 տարի առաջ զբաղվել են բրոնզի, ոսկու, հետագայում` երկաթի ձուլմամբ։ Այժմ Հայաստանում շահագործվում են պղնձի, ոսկու, մոլիբդենի և այլ մետաղների մի քանի հանքավայրեր։ Մեր երկիրը հարուստ է նաև շինանյութերով։ Արժեքավոր են բազմերանգ տուֆի, բազալտի, գրանիտի, մարմարի հանքավայրերը։ Տուֆակերտ են Հայաստանի բնակավայրերի, այդ թվում` Երևանի բազմաթիվ շինություններ։ Հենց այդ պատճառով էլ Երևանն անվանում են վարդագույն քաղաք։ Մեր ազգային հարստություններից են հանքային ջրերի մեծ պաշարները։ Դրանք հայտնի են ոչ միայն Հայաստանում, այլև նրա սահմաններից դուրս. Ջերմուկի, Բջնիի, Դիլիջանի, Արզնու առողջարար հանքային ջրերը արտահանվում են շատ երկրներ։ Հայաստանը բոլոր հայերի հայրենիքն է։

Ինչպես գիտենք, Հայաստանում, հայերից բացի, ապրում են նաև այլազգիներ` եզդիներ, ասորիներ, ռուսներ, հույներ և այլք։ Հայաստանի բնակչության շուրջ մեկ երրորդը բնակվում է մայրաքաղաք Երևանում։ Իր մեծությամբ հանրապետության երկրորդ քաղաքը Գյումրին է: Այն Հայաստանի հին քաղաքներից է, որտեղ պահպանվել են պատմաճարտարապետական արժեք ունեցող բազմաթիվ կառույցներ: Գյումրին նշանավոր է իր յուրօրինակ հումորով։ Փամբակ գետի անտառապատ հովտում է մեծությամբ հանրապետության երրորդ քաղաքը` Լոռու մարզկենտրոն Վանաձորը: Հայաստանը հարուստ է բնական պաշարներով, որակյալ աշխատուժով, որոնք տնտեսական զարգացման համար խիստ կարևոր են։

Յուրաքանչյուր հայ մարդու համար նվիրական գործ պետք է դառնա հայրենիքը շենացնելը։

October 30

ՄԱԹԵՄԱՏԻԿԱ 30․10․2024

  1. Հաշվեք  20 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

Sք=20×20=400սմ2 Sլ=20×6=120սմ2 V=20x20x20= 8000սմ3

2․ Հաշվեք  11 սմ կող ունեցող մակերևույթի մակերեսը։

    V=11x11x11= 1111սմ3

    3․ Հաշվեք  50 դմ կող ունեցող մակերևույթի մակերեսը։

    V=25x25x25=15․625 սմ3

    1. Հաշվեք  13 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

    Sք=13×13=169դմ2 Sլ=13×6=78դմ2 V=13x13x13=2 197դմ3

    October 30

    Մայրենի. Օ-ի և Ո-ի ուղղագրությունը

    1. Բառասկզբում լսվող օ հնչյունը գրվում է օ տառով. օրինակ՝ օդ, օղ, օձ, օրհնել, օծել, օգնել:

    Բացառություն՝  ով (ՕՎ), ովքեր (ՕՎՔԷՐ), ովևէ (ՕՎԷՎԷ), ովևիցե (ՕՎԷՎԻՑԷ):

    2. Բառամիջում լսվող օ հնչյունը օ տառով է գրվում, եթե կա օ-ով սկսվող արմատ.

    Օրինակ`

       օդ– անօդ, հօդս  ցնդել

     օր – կեսօր, միջօրե, տասնօրյակ, երկարօրյա, նորօրյա

     օրեն- տնօրեն, ապօրինի, անօրեն, հակաօրինական

     օծ – ոսկեզօծ, արծաթազօծ, արևազօծ

     օգնել – կօգնի, չօգնել, շտապօգնություն    օգուտ – անօգուտ, հանրօգուտ

    3. Մնացած դեպքերում բառամիջում և դարավերջում օ հնչյունը գրվում է ո տառով:

    Օրինակ՝ երեկո (ՅԷՐԷԿՕ),  բոլոր (ԲՕԼՕՐ):

    4. Բառասկզբում լսվող ՎՕ-ն գրվում է ո, օրինակ՝ որոնել, ոտք, որդի, որոշել, ոհմակ:

    Բացառություն՝ մի քանի օտար բառերի սկզբում լսվող ՎՕ-ն գրվում է վո:

     Օրինակ՝ վոլտ, վոլեյբոլ, վոկալ, վոլֆրամ, Վոլգա, Վոլտեր, Վոլֆգանգ և այլն:

    Բայց՝ Ոդիսևս, Որմիզդուխտ:

    Բաց թողած տեղերում լրացնել Օ կամ Ո: Աշխատանքդ ստուգի´ր ուղղագրական բառարանով:

    ա/ ականջօղ, ամենօրյա, այդ.օրինակ, այսօր, անդորրություն, անոթ, անողնաշար, անօղոք, անօրակ, անօգտակար, ապօրինի, բարձրորակ, բարօրություն, գիշերուզօր, դեղնազօծ, երկարօրյա, եղբոր որդի, հնօրյա, քնքշորեն, ոթոց, օրըստօրե, օրոցք:

    բ/ ամանոր, ամենաորակյալ, անօդ, անորսալի, անոթևան, առօրեական, արագօտն, արծաթազօծ, արջաորս, բնօրրան, գանգոսկր, գիշերօթիկ, երկորյակ, ընդօրինակել, թռչնորս, լացուկօծ, յուրօրինակ, վատորակ:

    գ/ անօրինակ, արևազօծ, բարորակ, եռօրյա, հնաոճ, հնգօրյակ, հոտնկայս, հրանօթ, ճռվողյուն, մեղմօրեն, մեղմօրոր, միջորե, նմանօրինակ, նորաոճ, շորորալ, օղորկ, ոսկեզօծ, ով,որբանոց, չօգնել, պնդօղակ, սևորակ:

    դ/ ամանորյա, աօգուտ, խաղաղօվկիանոսյան, կեսօր, հակաօդային, հատօրյակ, հօգուտ, հօդս ցնդել, նախորոք, ոսկեօղ,ոտանավոր, չարօրակ, չօգտվել, պարզօրոշ, վաղորդայն, քեռորդի, օդապարիկ,ոթյակ:

    ե/ անօրեն, առորյա, բացօթյա, օրուգիշեր, կիրակնորյա, կրկնօրինակ, հանապազօրյա, հանրօգուտ, հոգս, միջօրեական, հանապազօրդ,  միօրինակ, նախորե, չօգտագործել, սառնօրակ, վառօդ, տարորոշել, տնօրեն, փղոսկր, օդանավ, օրրան: